Herikli

Herek Oğulları,Herek Uşağı,Hörki,Harikan,Herecli,Herekli,Herikli ,Hereke,Hareke,Heriki,Herekyan adlarıyla da tanınır.Sis Avşarlar'ından Doyranlı'ya mensuptur.Cemaatin 1519 tahririnde adı geçmiyor.1523-4'te 51 hane ,12 mücerret,3350 akça hasılı olan cemaat defter harici kaydedilmiş ve Altunini mezrasında ziraat yapıyordu. 1525-6'da 75 hane,18 mücerret,1 sipahi-zade,3350 akça hasıl, 1536-7'de 77 hane,29 mücerret,3648 akça hasılı vardı ve Dulkadir Sancağı'nda Yumruktepesi mezrasında ziraat yapıyordu.Günümüzde Adana'nın Ceyhan ilçesinde Herekli adında bir köy bulunmaktadır .

Sis bölgesinden dağılan Herikliler,1688-89 yıllarında Kara Şeyhli Avşarı, Beydili ve diğer bazı boylarla birlikte Hısn-ı Mansur (Adıyaman) kasabasında ekili yerleri ve köyleri tahrip edip bir çok kişiyi öldürdüler. Göçebe aşiretler devlet tarafından takip edilmelerine rağmen sürekli ayaklanıyorlardı. 1691 yılında Batı Anadolu'ya yerleştirilen ve şikayet üzere tanzimlerine karar verilen Danişmentli Türkmenler'inden ve Rum İli (Sivas) sakini olan cemaatlerden biri de Bektaş Kethüda,Kara Ömer Kethüda ve Hacı Oğlu Ahmet'e tabi Hereklilerdi. Batı Anadolu'daki Heriklilerden önemli kollar burada yerleşip kalmıştır.İzmir'in Seferihisar ilçesinde Hereke (Düzce), Bursa'nın Keles ilçesinde Hereke (Çayören), Tekirdağ'ın Malkara ilçesinde Hereke (Yürük) köyleri ile Rodos adasında Hereke adlı bir yer bunlardan hatıradır. Kocaeli'nin Hereke ilçesini de hatırlatalım. Sivas civarında bulunan Herikliler'in bazılarının da bu bölgede iskan olduklarını söyleyebiliriz. Sivas merkeze bağlı Herekli (Bedirli ) ile Gümüşhane Torul'a bağlı Herek köylerinin yanında Tokat'ın Erbaa ilçesinin de eski adının Herek olması onların yerleşimiyle ilgili bize bilgi vermektedir. Ayrıca Ordu ilinin Mesudiye ilçesinde Herközü köyü de bu obayla ilgilidir.

Ardından Herikliler'i, Nevşehir'e iskan edilen Boynu-inceli Türkmenler'i arasında görüyoruz. Bunlardan durumu iyi olanlar kasabaya diğerleri ise Eyup-İli'ne (1727 yılı) yerleştirildi. Herikliler, Nevşehir merkezde 79 hane ile iskan oldular (1727-30). Ayrıca çevrede 16 köy kurdular. Bu köyler, Hacıbektaş ilçesine bağlı Karaburna, Karaburç, Kırıklı (Şahinler) ,Kazıklı (Yeşilli),Köşektaş, Kızılağıl, Kayaaltı,,Kozaklı ilçesine bağlı Cağşak , Kalecik, Abdi, Karayanalak (Boğaziçi), Gerce, İmran (kısmen) ,Aylı (kısmen), Halaka kısmen. ( yeni adı Dörtyol) Gülşehir ilçesine bağlı Karahöyük ,Hacılar , Sığırlı , Yüksekli köyleridir. Onlardan bir kısmının bu iskan sırasında çevre illerde de yayıldıklarını tahmin edebiliriz. Kırıkkale'nin Delice ilçesine bağlı Herikli köyünü bu dağılanlar kurmuş olmalıdır.

Nevşehir'de yerleşen bu Herikliler'in buraya Sis bölgesinden göç ederek geldiklerini anlıyoruz.Bölgede yaptığımız çalışmada Herikli büyüklerinden Ali Bey, bundan 250 yıl önce Kozan'dan geldiklerini dedelerinden duyduğunu söylemişti. Diğer Herikliler de bu düşünceye katılıyorlar. Böylece Nevşehir'de iskan edilen Heriklilerin Sis'ten alınıp Boynu-İncelilere dahil edildiğini anlıyoruz.

Sicillerde Kayseri yöresinde de Herikliler'e rastlanmaktadır. Bunlardan bazı bölüklerin burada yerleştiği tahmin olunabilir. Nitekim Maraş tahrirlerinden Heriklilerin, Pınarbaşı'nın Gökçeköy ve kösin köylerinde yerleştikleri anlaşılıyor. Günümüzde Sarız'ın Esirlik köyünde oturan Avşarlar, Herekçioğlu adıyla anılıyor. Ayrıca Kuşçu köyünde de kısmen varlar. Bunların lakapları Kıllı'dır. Dadaloğlu bir şiirinde "Oymağın Kıllı" diyor. Boz Avşarların bir kolu Kıllı adını taşıyor. Bunların yörede genel adları ise Türkmenliler'dir.

Herikliler'in doğuya da göç ettiklerini biliyoruz. Nitekim, Diyarbakır Lice'de Herak, Çermik'te Herekli, Hakkari Şemdinli'nin Herki (Meşelik) gibi köy adları onlardan kalmadır. Günümüzde Hakkari'nin Şemdinli İlçesinin büyük çoğunluğunu Herikliler (bölgede Herki deniliyor ) oluşturmaktadır. Bu Herikliler asıl nüfusun küçük bir kısmını oluşturuyor. Aşiretin büyük bir çoğunluğu sınırlarımıza yakın Irak ve İran topraklarında yaşamaktadırlar. Kuzey Iraktaki en büyük aşiretlerden biri de bu Herikliler'dir. 2.Abdulhamit tarafından Hakkari bölgesinde yaptırılan bir sayımda 4.500 hane Nesturi ile 12 hane Ermeni'ye karşın 30.500 hane Müslüman nüfüs vardı. Bu Müslüman nüfus arasında 500 hanesi Şemdinli Nahiyesinde yerleşik ,3.000 hanesi göçebe olmak üzere 3.500 hane Heriki bulunuyordu. Rus ve İngilizlerin Hakkari'deki Nesturi ve Ermenileri kullanarak iç isyan çıkarma çabalarına karşı 1890'dan sonra kurulması kararlaştırılan Hamidiye Alayları'nın 17,18,19,20,26 ve 39. Alaylarına bu Herikliler'in dahil edildiğini görüyoruz. Heriklilerin bir bölümü Mardin'in Silopi ve Cizre İlçesinde yerleşmiş (Herikan ) ve günümüze kadar varlığını korumuştur. Bu Herikliler Şeyh Sayit İsyanı (1925 ) başta olmak üzere Cumhuriyet Devrindeki isyanlara katılmıştır.

Osmanlı belgelerinde bu cemaatin Adana, Aksaray, Aksaray, Aydın, Barçinli, Boz-Ok, Danişment- Afyon, Eyüpeli, Hacıbektaş , Halep , İzmir, Karaman, Kayseri, Keşan , Kırşehir, Konya,Kütahya, Malatya , Maraş ,Mardin Musul , Nevşehir , Rumeli ,Sis , Sivas, Tekfurdağı - Çirmen, Tokat, Van ,Yeni-İl ve Yenişehir-Aydın bölgelerinde yerleştiği görülmektedir.

...Bu iskan siyaseti sonucu Afşarlar durmadan bölünerek küçük topluluklar halinde çok geniş coğrafya içinde yerleştirilmişler ve başka Türkmen gruplarına dahil edilmişlerdir. Bu parçalanmanın sonucu artık 16.yy son yarısında diğer boylarda görüldüğü gibi Afşarlar'ın başında eski boy beyi aileleri yok olmuş, yerlerini obaları idare eden ağa unvanlı kethüda aileleri almıştır. Bu Kethüda idaresindeki Afşarlar, zamanla çoğalıp eskiden bağlı oldukları oymak adlarını atarak kendi adlarını veriyorlardı. Böylece yeni obalar teşekkül ederken bağlı oldukları büyük Afşar oymaklarının takibi de zorlaşmaktaydı. Ayrıca Afşarlar'a ait bir çok yer adı da böylece silinmiştir. Bunun yanında yeni oluşan obaların adlarında bazı yer adlarına rastlanmaktadır. Giresun Şebinkarahisar'daki Hereke dağı da bu oba ile ilgilidir.

Kayaaltı Köyü

Köyümüz insanları Oğuz soyu Avşar boyu Herikli obası na mensuptur. Nevşehir İli Hacıbektaş İlçesine bağlıdır.Üsteki açıklamalarda da belirtildiği gibi Osmanlı'nın iskan siyaseti sonucu sürekli bölünmüşüz ve başka Türkmen topluluklarına dahil edilmişiz.zamanla bazı sülala(aile) adları değişikliğe uğramıştır. Mevcut olan aileler aslında bu ailelerden birine mensuptur.( HERİKLİLER: Oğuzlar'ın Boz-ok kolundan Yıldız Han oğlu Avşar boyu 'nun Doyranlı obasına mensuptur. )

Köyümüzde bulunan sülaleler(aile grubu) şunlardır: 1- Abdurrahmanlı (Abdurrahman Obası, Abdurrahman beğ obası) 2 - Arbuuşağı(Arablıuşağı olabilir) 3- Arıklı(Aruklu, Arıklar) 4- Ceritli 5- Gaffaruşağı ( Gaffarlı) 6- Herikli 7- Karadayılı 8-Körhacılı 9- Körüklü 10- Şapıdaklı.

Kayaaltı köyü Ankara-Kayseri asfaltının 5 km kuzeyinde Kabadokya'nın kuzey,Bozok pilatosunun güney kesimindedir. Orta Anadolu'nun hemen hemen ortasında yer almaktadır.Doğuda Abdi, batıda Sadık , kuzeyde Gerce ve Karayanalak( Boğaziçi), güneyde Kızılağıl ve Topaklı köyleri ile çevrilidir.Köyümüz yaklaşık olarak ilçeye 25 ,Kayseri'ye 75 , Kırşehir'e 63, Nevşehir'e 80 km uzaklıktadır.

Köyümüzün iklimi ,İç Anadolu Bölgesinin ortasında olması nedeniyle bölgenin iklim özelliklerini taşır. Yazları sıcak ve kurak, kışları soğuk ve sert, kar yağışlı geçer, yağmurlar daha ziyade ilkbahar aylarında görülür.kısmen sonbaharda da görülür. Bitki örtüsü olarak, su kenerlarında kavak,söğüt,azda olsa bahçelerde meyve ağaçları görülür.hele yaz mevsiminde görünüm yarı çöl görünümündedir.Köyümüzün çevresinin büyük bölümü düzlüktür . Bozkır özelliği görülür, fazla yağış almaz,( denizlere çok uzak olması nedeniyle. ) Hububat ve pancar ekimine kısmen elverişlidir. Ancak bu olumsuzluklara karşın insanımızın çalışkanlığı , moderin tarım teknikleri ve moderin büyükbaş hayvancılık sayesinde gelişme sağlanmıştır.Bunun yanında insanımız okumayada önem verir.

Kış ve bahar aylarında yağışların bol olduğu zamanlarda Köyümüzün batısında Pazarcık bölümünde Köşektaş,Kızılağıl Köyleri ve çevresindeki derelerin suyu ile biriken Kayaaltı Gölü (bataklığı) bulunmaktadır. Avcılık için elverişlidir. Yaban ördeği , kazlar ve çeşitli kuşların uğrak yeridir.Bu nedenle önemli bir göldür. Ama yakın zamanlarda bataklığın önü kanalla açılarak bataklık büyük ölçüde kurutulmuştur. Birde köyün doğusunda Kalankaldı bölgesinde yer altı suları çekilmeden önceleri Topaklı yönünden gelen dere vardı ,ancak artık kurumuştur. Köyümüzün denizden yüksekliği 1100-1200 metre civarındadır .

Pazarcık'taki höyüğün geçmişte haberleşme amacıyla yapıldığı biliniyor. Bu nedenle köyümüzün eskiden beri başka topluluklar tarafından yerleşim yeri olarak kullanıldığı sonucuna varabiliriz.Bu günkü yeri değilse bile höyük ve çevresinde eski yerleşim yeri olduğu sonucuna ulaşabiliriz...

HÖYÜK

Pazarcık mevkiinde yer alan Höyük ( Bilimsel adı ile TÜMÜLÜS) haberleşme tepesi değildir.Çünkü haberleşme için böyle yüksek bir tepeye ihtiyaç duyulsa idi Höyüğün batısındaki arazi (Yağlamanın Tepe) Höyükten daha yüksek .Bizim Pazarcıktaki Höyük gibi yakın çevremizde yer alan Höyükler dikkat edersen hep küçük akarsu kenarlarında kurulmuştur . (örnek: Topaklı ,Tatar Köyü vb.) Bu Höyükler günümüzden yaklaşık olarak 2500 yıl önce (MÖ. 500) Frigyalılar tarafından inşaa edilmiş zamanın önemli şahsiyetlerine ait mezarlardır . Köleler tarafından taşınarak oluşturulmuş bu toprak yığınlarının tabanına yakın kesimin tam ortasında taş duvarlarla yapılmış üzeri kalın ağaçlarla örtülü bir oda büyüklüğünde bir mezar yer almaktadır .Muhtemelen burada yatan kişinin değerli şahsi eşyaları bu mezarın içerisinde bulunur . Bu mezarların daha küçük formlarıda köyümüzün çevresinde yer alır. ( örnek: Cağşak Yolu üzerindeki Beştepeler , Abdi Köyü yolu üzerindeki köyümüzün su deposunun inşaa edildiği Külhöyük ) Su deposu inşaa edilirken müteahhitin bu tepeden hazine bulduğu söylenmişti ,bunun doğru olduğunu düşünüyorum .Anadolu'da yüzlercesi bulunan Frigyalılar devrinde inşaa edilmiş bu Höyüklerin ,Mısır'daki anıt mezar niyeliğindeki taştan yapılmış piramitlerin Anadolu'daki formları olduğunu düşünüyorum, yapılış mantığı aynı, (Anıt mezar) coğrafi koşullar gereği yapıldığı malzeme ve yapılış tarzı farklı .Anadolu'daki bu Höyüklerin en büyüğü Ankara Polatlı'da bulunmaktadır .

(Frikya Kıralı Midas'ın Mezarı )